آموزش رسانهای، سواد رسانه ای
اطلاع رسانی و ارتباطات /حمیدرضا نـجفی
«سواد رسانه ای» دانسته هایی است که بر مبنای آنها یک شهروند میآموزد چگونه یک بینندهی فعال، بهرهبردار مستقل یا یک کنشگر ارتباطات رسانه ای باشد.این دانستهها عموما در زمینه های: زبان، فنآوری، ساختار ارایهی پیام، مخاطبان، تولیدکننده ها و نوعشناسی رسانهها مطرح میشوند.
«مهارتهای رسانه ای»، درواقع همان «مهارت کار با رسانههاست» که هم در حوزه تخصصی ارتباطات مطرح میشود و هم به طور عمومی در بحث «سواد رسانهای». اما کسی که به طور تخصصی با مهارت کار با رسانهها آشناست، ضرورتاً باید با بحثهای حوزه عمومی «سواد رسانه ای» آشنا باشد.
«نقد رسانه»، به تجزیه و تحلیل و تفسیر روی کارکرد صنعتی رسانهها، نحوه مدیریت و گردش اطلاعات در رسانهها، قدرت تبلیغات و ... میپردازد و رویکردی چالشی دارد.
«جامعه شناسی رسانه»شاخه ای از جامعه شناسی است که رسانه ها، محتوای رسانه ها، تاریخ رسانه ها، تأثیرات رسانهها و … را بررسی می کند.
در منابع انگلیسی زبان برای «سواد رسانه ای» دقیقاً ترم «Media literacy » یعنی «سواد رسانه ای» به کار رفته است؛ یعنی توانایی خواندن و نوشتن. اما در فرانسه از «éduaction aux médias» استفاده میشود که در اینجا به معنای آموزش یا تعلیم و تربیت (در زمینه رسانه ها) است.
آموزش رسانه ای یک روش است و سواد رسانه ای، نتیجه ی این روش. همان طور که آموزش مهارت های ارتباطی یک روش است و مهارت های ارتباطی فرآورده ی آن. «آموزش رسانه ای» ساز و کاری است که برای نیل به «سواد رسانه ای» مطلوب در نظر گرفته شده است. در آموزش، اصول و چارچوب های معینی در نظر گرفته می شود، ولی سواد، نسبی است و به بضاعت، امکانات و علاقمندی های مخاطب (مورد آموزش) هم بستگی دارد. وقتی قرار است راجع به «سواد رسانه ای»ِ کسی یعنی دانسته های او در کار با (در) رسانه ها صحبت کنیم، با چارچوب مشخصی روبرو نیستیم و نمی توانیم در این زمینه به او ایراد بگیریم که سواد رسانه ای کمی دارد (مگر اینکه کارشناس ارتباطات باشد). اما به آموزش رسانه ای (یعنی ساز و کار) میتوان ایراد گرفت. اگر بر «آموزش رسانهای» متمرکز شویم، به آنچه مناسب و متناسب است می رسیم، اما با تمرکز بر «سواد رسانه ای»، به کلنگری دچار خواهیم شد.
جادهی ارتباطی مهاجرین
اطلاع رسانی و ارتباطات /حمیدرضا نـجفی
این عنوان گزارشی در فیگارو به تاریخ دیروز است که در مورد مهاجرین سوری و امکانات ارتباطی آنها به نگارش درآمده است:
در اردوگاه گوژلیجا در مرز یونان و مقدونیه، مهاجرین از تکنولوژیهای جدید ارتباطی برای حفظ ارتباط با خانوادهشان و آسانکردن دشواریهایشان بهره میبرند. مردان در وسط زمینی که آفتاب سفید کرده، زانو زدهاند. با وجود سروصدای بولدوزها که دقیقاً کنار آنها زمین را میکنند، به نظر میآید هیچ چیز نمیتواند آنها را از آنچه برایش جمع شده اند، جدا سازد. این اشخاص حتی همدیگر را نمیشناسند و آنچه آنها را در وسط روز گرد هم آورده، گوشیهای تلفن هوشمندشان است که نیاز به شارژ دارند. در اینجا، مثل همه جاها در طول جاده بالکان، پریز برق بسیار خواهان دارد …
«الو؟ آره، همه چیز خوب پیش رفت. ما در آتن هستیم. همه چیز خوب پیش میره». محمد خیال خانوادهاش را راحت میکند …
منبع: وب سایت فیگارو
شهر هوشمند، تبلور زیست بر مدار اطلاعرسانی و ارتباطات - ۲
اطلاع رسانی و ارتباطات /حمیدرضا نـجفی
شهر هوشمند و دسترسی به اطلاعات
اساسیترین مفهومی که شهرهای هوشمند بر پایه آنها شکل میگیرند و اداره میشوند، «اطلاعات» است. ظهور و بروز فنآوریهای نوین ارتباطی و اعمال آنها در مدیریت شهری، باعث تغییر و اصلاح روشهای زندگی شهری و خدمات عمومی شهرها میشود و در بسیاری موارد، آنها را از وابستگی به محدودیتهای زمانی و مکانی خلاص میکند. از ویژگیهای شهر هوشمند:
۱- وجود اطلاعات (روزآمد، کارآمد، قابل فهم و متناسب با وضع شهروندان)
۲- امکان دسترسی به اطلاعات (آنلاین و آفلاین)
۳- فراغت از محدودیتهای زمانی و اداره ۲۴ ساعته
۴- فراغت از محدودیتهای مکانی و عدم نیاز به حضور صرف در شهر، منزل یا اداره
برای این کار، به نیروی انسانی و امکاناتی نیازمندیم که ۲۴ ساعته (در سه شیفت کاری) این اطلاعات را در دسترس شهروندان قرار دهند و متقابلا با مدیریت شهری در میان بگذارند.
نمونههایی از اتاق مانیتورینگ در شهر هوشمند که کارمندان ۲۴ ساعته (در سه شیفت) در حال نظارت بر شبکه حمل و نقل و راهها، انرژی، آب و هوا، مکانهای عمومی، پارکینگها، گردشگاه ها و سایر اماکن عمومی هستند و آخرین اطلاعات را در درگاههای مجازی قرار میدهند.
ادامه دارد ....
نقش جدید رسانهسراها در فرانسه
اطلاع رسانی و ارتباطات /حمیدرضا نـجفی
واژه فرانسوی «رسانه خانه یا رسانهسرا» (Médiathèque) معادل با «کتابخانه چندرسانهای» (Multimedia library) در کشورهای انگلوفون است و اختصاصا به محلی مانند کتابخانه گفته میشود که رسانههای صوتی – تصویری یا همان چندرسانهایها (کاستهای ویدیو، سیدی و دی وی دی، میکروفیلم، اسلاید، نسخههای اسکن شده و … ) در دسترس مراجعهکنندهها قرار میگیرند. در چنین جاهایی معمولاً دستگاههای مرتبط نیز نصبند و مراجعهکننده میتواند سوای امکان به امانتگرفتن محصول رسانهای، در همانجا از آنها بهره ببرد. مثلاً روبروی تلویزیونها بنشیند و گوشی را به گوش بگذارد و همانجا فیلم را ببیند. کتابخانههای شهرداریها در فرانسه عموما «رسانهخانه» هم دارند. بسیاری از کتابخانهها روش تلفیقی را به کار بردهاند و گوشهای از فضای عمومی کتابخانه را به چندرسانهایها اختصاص دادهاند.
اخیراً رسانه خانه شهر مونپلیه در فرانسه، به محیط مطلوبی برای آموزشهای درسی کودکان و نوجوانان تبدیل شده است. رادیو و تلویزیون فرانسه گزارش میدهد:
در مونپلیه دانشآموزان چند مؤسسه آموزشی تحصیلی از «رسانهخانه» برای انجام تکالیفشان بهره میگیرند. ریاضی بیشترین درخواستکننده را دارد. وقتی یک دانشآموز متنی را نمیفهمد، به روشی دیگر برای او شرح میدهند و این به یادگیری او بیشتر کمک میکند. کمکهای تحصیلی در این مراکز رایگان است. سالانه نزدیک به ۷۰۰۰ دانشآموزان در این مراکز پذیرش میشوند.
شهر هوشمند، تبلور زیست بر مدار اطلاعرسانی و ارتباطات - ۱
اطلاع رسانی و ارتباطات /حمیدرضا نـجفی
تعریف شهر هوشمند
اصلاح شهر هوشمند (Smart city) که این روزها بسیار رایج شده، به صورت استاندارد به شهری گفته میشود که در آن تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات در جهت بهبود کیفیت خدمات شهری با هدف کاهش هزینهها صورت میگیرد؛ به نحوی که پاسخگوی نیازهای رو به تغییر شهروندان و مؤسسات در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی باشد. این تغییرات عموماً به دلایل افزایش جمعیت و تغییر در هرم سنی، افزایش روند شهرنشینی، تغییرات زیستمحیطی و قطبیشدن رشد اقتصادی اتفاق میافتند. در چنین شهری زیرساختهای انرژی و جریانهای انسانی، مواد و اطلاعات، خدمات شهری (مخابرات، حمل و نقل، خدمات اورژانس، امکانات عمومی، مرتبسازی زباله ها و غیره) با استفاده از فناوری اطلاعات ارتباطات در خدمت توسعه پایدار اقتصادی تعریف و شکل میگیرند. در شهر هوشمند، شبکهی گستردهای از خدمات اینترنت بیسیم و حسگرهای از راه دور به کار میروند تا حمل و نقل، آلودگی، آبیاری و آبرسانی سامان یابند.
مفهوم شهر هوشمند
با این وجود، آنچه یک شهر را به سمت هوشمندی پیش میبرد، صرفاً استفاده از ابزار الکترونیکی و سیستم ارتباطی آن شهر نیست. هوشمندی «توانایی یادگیری از محیط و درباره محیط و درک و تعامل با آن، با هدف انطباقپذیری خدمات و امکانات، متناسب با تغییرات انـجام گرفته در محیط فعلی» است. بنابراین در گام نخست باید از شهری که میخواهیم سازماندهی هوشمندانه داشته باشد و ویژگیهای آن - از قبیل: جغرافیای شهری، طبیعت، اقتصاد، جمعیت، توریسم، فرهنگ، حمل و نقل و ترافیک، منابع و مصارف انرژی و هر ویژگی عمدهی دیگری که به عنوان بستر زندگی شهری مورد توجه قرار میگیرد – تعریف درست و دقیقی داشته باشیم تا هوشمندی و هوشمندسازی را متناسب با آنها به کار گیریم؛ ضمن این که اطلاعرسانی و ارتباطات در شهر هوشمند نیز متکی به برخورداری از اطلاعات کامل و به روز از محیط شهری، بافت جمعیتی، صنعت (سنتی و مدرن)، بافت تجاری، اطلاعات زیست محیطی، ویژگیهای طبیعی، ویژگیهای فرهنگی، سیستم حمل و نقل (عمومی و خصوصی)، سیستم توزیع و توسعه انرژی، شبکه آب و فاضلاب، امکانات ارتباطی (تلفن، اینترنت)، آب و هوا و جاذبههای توریستی است. متعاقب استفاده از شبکه، رده وسیعی از خدمات به مصرف کنندگان – سیاحت ، خرید ، دیدار از موزه ها و جذابیت های تفریحی ، خوردن و نوشیدن، ورزش ، تئاتر ، سینما و غیره – در مکان های شهری جای میگیرند.
ادامه دارد ...